Montaż stolarki okiennej – wymagania a realia

W ostatnim czasie zauważalny jest wysyp ekspertów ds. montażu – i dobrze, bo o profesjonalnym montażu warto rozmawiać. Szkoda tylko, że zamiast porządkować wiedzę, często mnożą niejasności, wprowadzając dodatkowy chaos w już i tak skomplikowanym i słabo uregulowanym świecie montażu. Celem niniejszego opracowania, przygotowanego przez specjalistów marki KNELSEN, jest uporządkowanie podstawowych zasad oraz zwrócenie uwagi na absurdy, z jakimi eksperci spotykają się w codziennej pracy.

Niestety, nie ma i zapewne nigdy nie będzie jednej normy montażowej – głównie z uwagi na ogromną różnorodność okien, drzwi, technologii budowy oraz materiałów stosowanych przy wznoszeniu budynków. Nieustanna zmienność w tym zakresie i pojawianie się nowych rozwiązań skutecznie zdewaluowałyby każdą normę, zanim zdążyłaby zostać opublikowana.

Owszem, istnieją zalecenia ITB czy też RAL, a także instrukcje montażowe, które powinien dostarczać każdy producent stolarki, jednak wszystkie te dokumenty są bardziej lub mniej ogólne i nie przewidują konkretnych sytuacji montażowych.

Projektowanie a wykonawstwo – teoria kontra rzeczywistość

Wydawać by się mogło, że problem nie powinien istnieć – przecież zapisy w Warunkach Technicznych jasno odnoszą się do budowy, w tym również montażu stolarki. Dla przykładu:

Dział V. Bezpieczeństwo konstrukcji
§ 203. Budynki i urządzenia z nimi związane powinny być projektowane i wykonywane w taki sposób, aby obciążenia mogące na nie działać w trakcie budowy i użytkowania nie prowadziły do...

Słowo klucz to PROJEKTOWANIE – pojawia się zawsze i wyznacza logiczną kolejność prac: najpierw projektujemy, potem wykonujemy. Gdyby firmy projektowe stosowały się do tych wytycznych, każdy montażysta otrzymałby projekt wykonawczy (detal montażowy), jasno precyzujący zakres i sposób realizacji prac.

Rzeczywistość wygląda jednak inaczej – projekty takie nie istnieją, a zapis najczęściej spotykany w dokumentacji to: „szczegóły ustalić z wykonawcą”. Na jakiej podstawie montażysta ma zaprojektować detal montażowy? 99% z nich nie ma do tego uprawnień i opiera się wyłącznie na własnej wiedzy oraz doświadczeniu. Kto ponosi odpowiedzialność w przypadku problemów? Często wiedza montażystów okazuje się niewystarczająca i nie daje gwarancji prawidłowego wykonania prac – mówi Michał Michałowicz z Knelsen Polska.

Trzy filary poprawnego montażu to:

1. Montaż mechaniczny
2. Wypełnienie luzu montażowego materiałem termicznym
3. Uszczelnienie połączenia

Wymagania montażowe – teoria w świetle przepisów

Zgodnie z Warunkami Technicznymi montaż należy zaprojektować i wykonać w taki sposób, aby wszystkie siły działające na okna i drzwi były bezpiecznie przenoszone na konstrukcję budynku, nie wpływając negatywnie ani na nią, ani na samą stolarkę. Siły działające na stolarkę:

1. Ciężar stolarki
2. Siły operacyjne (otwieranie, zamykanie, uchylanie)
3. Siły parcia i ssania wiatru

Ciężar stolarki – podparcie to podstawa

Przeniesienie ciężaru na konstrukcję budynku wymaga odpowiedniego podparcia stolarki lub zastosowania specjalnych profili/podwalin. Kluczowe jest ich umiejscowienie względem okna – muszą umożliwiać dalsze prace (np. montaż parapetów) bez konieczności demontażu. Elementy podpierające muszą pozostać na swoim miejscu – bezwzględnie.

Siły operacyjne – rola klinów bocznych

Za przenoszenie sił operacyjnych odpowiadają kliny umieszczone po bokach stolarki – przy każdym oknie z funkcją otwierania. Montując stolarkę w świetle muru, elementy te muszą również pozostać na miejscu. Tylko okna stałoszklone (fixy) nie wymagają takich rozwiązań.

Siły parcia i ssania wiatru – obliczenia konstruktora

Te siły powinny zostać uwzględnione przez konstruktora i zależą m.in. od ilości kondygnacji, strefy wiatrowej czy wysokości budynku. Zamocowania muszą być rozmieszczone na całym obwodzie stolarki – zgodnie z obliczeniami.

Dyble, śruby, kotwy – co wybrać?

W praktyce pojawia się spór: dyble, śruby ramowe, kotwy – co jest najlepsze? Teoretycznie można je stosować zamiennie lub łączyć, ale… czy na pewno?

Zalecenia producentów zamocowań wskazują na istotny problem: jak zastosować zamocowanie ramowe, skoro zalecana minimalna odległość od krawędzi to 100 mm, a między zamocowaniami również 100 mm? – mówi Michał Michałowicz z firmy Knelsen Polska.

• Licowanie stolarki z krawędzią muru – nie zapewnia wymaganych odległości.
• Cofnięcie stolarki w głąb wnęki z kolei jest niekorzystne ze względu na parametry cieplne i mostki termiczne.
• Dodatkowo: typowe cegły/bloczki mają 240-250 mm, zamiast zalecanych 300 mm.

Czy oznacza to, że większość montaży odbiega od zaleceń producentów mocowań?

Kotwy – mniej popularne, bardziej sensowne?

W świetle powyższych trudności, montaż przy użyciu kotew wydaje się bardziej właściwy. Dlaczego więc często słyszy się, że mocowanie przez ramę jest „lepsze” i „bardziej stabilne”?

Być może wynika to z jakości dostępnych na rynku kotew – większość z nich ma grubość 1-1,2 mm i nie zapewnia odpowiedniej stabilności. Tymczasem rekomendacja ITB mówi wyraźnie: minimalna grubość kotwy to 1,5 mm. Dodatkowo wiele osób nie przykręca kotwy mechanicznie do ramy, co jeszcze bardziej osłabia całe połączenie – wskazuje ekspert Knelsen Polska.

Realistyczne podejście do zaleceń producentów

Analizując wytyczne producentów zamocowań ramowych, można dojść do wniosku, że montaż ramowy powinien być stosowany tylko w budynkach wykonanych z betonu zbrojonego. W takich przypadkach dopuszczalne są mniejsze odległości – 50 mm od krawędzi i między mocowaniami.

Przykład – tabela Fischer:

Teoria kontra praktyka – jak pogodzić wymagania?

Praktyka pokazuje, że montaż mechaniczny stolarki okiennej to obszar pełen rozbieżności między teorią a rzeczywistością. Wymagania techniczne i zalecenia producentów są trudne do pogodzenia z warunkami na budowie. Brak projektów wykonawczych, niedopasowane mocowania, niedostateczna wiedza montażystów – to wszystko sprawia, że nawet najlepsze intencje kończą się często półśrodkami.

Czy zatem da się przeprowadzić montaż idealny?

Być może nie zawsze, ale z pewnością można dążyć do niego, zaczynając od rzetelnego projektowania i stosowania się do sprawdzonych zaleceń technicznych – podsumowuje Michał Michałowicz z Knelsen Polska.

Knelsen Polska oferuje nowoczesne konsole montażowe do okien oraz drzwi, które ułatwiają instalację stolarki aluminiowej, PVC i drewnianej w obiektach energooszczędnych oraz pasywnych. Konsole zapewniają przede wszystkim szybką i prostą instalację oraz eliminację ryzyka powstawania mostków cieplnych. Akcesoria zostały wielokrotnie przebadane pod kątem ich wytrzymałości na obciążenie wiatrem, a także odporności na włamanie.