Zespół szkolny Lavater w Zurychu łączy energooszczędną modernizację,
ochronę dziedzictwa architektonicznego i nowe funkcje
Dzięki modernizacji i rozbudowie zespołu szkolnego Lavater zachowano i unowocześniono istotne świadectwo zuryskiej architektury szkolnej, przygotowując je do potrzeb przyszłych pokoleń. Kompleks budynków z lat 1896/97, zaprojektowany przez miejskiego architekta Gustava Gulla w stylistyce Muzeum Narodowego Szwajcarii, stanowi znakomity przykład wyważonego połączenia historycznej substancji i nowoczesnych technologii.
Szczególną uwagę poświęcono renowacji zabytkowych okien, które – zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi – pieczołowicie odrestaurowała firma Holzmanufaktur SWISS AG, firma partnerska Holzmanufaktur Rottweil. Dziś okna te wyposażone są w nowoczesne szyby zespolone oraz wysokowydajną, „ciepłą” ramkę dystansową Swisspacer Ultimate.
Zabytkowy kompleks szklony Lavater w Zurychu jest ważnym świadkiem przemian w projektowaniu budynków edukacyjnych pod koniec XIX wieku. W ścisłej konsultacji z miejskimi służbami ochrony zabytków obiekty poddano starannej transformacji, przekształcając je w nowoczesną szkołę dzienną oraz dokonując kompleksowej modernizacji strukturalnej i energetycznej.
Koncept architektoniczny – między historią a przyszłością
Oprócz poprawy efektywności energetycznej budynku, projekt modernizacji autorstwa pracowni neff neumann architekten z Zurychu koncentrował się na funkcjonalnym i estetycznym unowocześnieniu całego zespołu. Szkołę zaplanowano z myślą o współczesnej organizacji nauki, obejmującej dwanaście klas. Dawna jednofunkcyjna sala gimnastyczna została przekształcona w Forum Lavater – jasną, pełną światła przestrzeń gastronomiczno-wielofunkcyjną. Pod szkolnym dziedzińcem powstała natomiast nowa, podziemna hala sportowa o podwójnej wysokości, dostępna również dla lokalnych klubów poza godzinami zajęć.
Historyczna koncepcja przestrzeni w nowym świetle
W zabytkowym budynku głównym udoskonalono dostępność, akustykę pomieszczeń oraz doświetlenie, nie ingerując jednocześnie w pierwotny układ funkcjonalny. Kluczowym elementem było przywrócenie walorów architektonicznych z czasu budowy. Układ klas zachowano w zasadzie bez zmian, natomiast centralną strefę – mieszczącą komunikację i sanitariaty – zaaranżowano na nowo, m.in. stosując ceramiczne okładziny ścienne inspirowane historycznymi detalami. Dzięki przeszkleniom od podłogi do sufitu z drewnianymi ramami korytarze i sale grupowe zyskały naturalne światło i większą elastyczność użytkowania – zgodnie z klarowną logiką przestrzenną Gustava Gulla.
Nowo zaprojektowane przestrzenie zewnętrzne
W planowaniu zabudowy zewnętrznej kontynuowano logikę architektoniczną istniejących obiektów. Dziedziniec szkolny zamknięty jest przestrzennie przez dwa historyczne budynki oraz obwodowy mur z nasadzeniami drzew. Trzy nowe, betonowe zadaszenia o zróżnicowanej wysokości tworzą dyskretny kontrapunkt dla charakterystycznej arkady z wejściem do szkoły oraz asymetrycznie umieszczonego ryzalitu.
Zagospodarowanie terenu nawiązuje do ekologicznego modelu – z rozwiązaniami obniżającymi temperatury, strukturami sprzyjającymi bioróżnorodności oraz otwarciem przestrzeni szkolnej na lokalną społeczność. Koncepcja neff neumann architekten zdobyła w 2017 roku pierwszą nagrodę w selektywnym konkursie planistycznym miasta Zurych – jako wyróżnienie za precyzję w pracy z zastaną tkanką architektoniczną i jej harmonijny rozwój.
Efektywność energetyczna i myślenie przyszłościowe
Zespół szkolny korzysta obecnie wyłącznie ze źródeł odnawialnych: system fotowoltaiczny na płaskim dachu oraz gruntowa pompa ciepła pokrywają całkowite zapotrzebowanie energetyczne. W celu poprawy jakości powietrza i komfortu cieplnego reaktywowano historyczny system wentylacji w klasach, które wentylowane są mechanicznie poprzez oryginalne kanały. Wysoka efektywność energetyczna widoczna jest nie tylko w technologiach instalacyjnych, ale też w licznych detalach konstrukcyjnych. Na szczególną uwagę zasługuje renowacja okien zgodnie z zasadami konserwatorskimi – stanowiąca wzorcowy przykład łączenia zabytkowej substancji z nowoczesną technologią.
Nowoczesne szklenie w zabytkowej oprawie
W trakcie renowacji zabytkowej elewacji z piaskowca oryginalne okna starannie odrestaurowano i wyposażono w nowe szyby zespolone. Automatycznie sterowane rolety materiałowe zapewniają ochronę przeciwsłoneczną latem. Zastosowane rozwiązania okienne świetnie obrazują, jak można połączyć wysoką wydajność energetyczną z wymaganiami ochrony zabytków.
Stonowane ingerencje i nowe rozwiązania szklenia podniosły jakość pierwotnej przestrzeni i ponownie wprowadziły do budynku intensywne, naturalne światło. ©Swisspacer
Oryginalne okna zachowano w niemal niezmienionej formie, poddając je jednocześnie kompleksowej modernizacji technicznej. Historyczne szkło wewnętrzne udało się zachować, natomiast na zewnątrz zastosowano nowoczesne szyby zespolone z powłokami Planiclear i ECLAZ ONE. Wysokie standardy montażu w zabytkowej strukturze wymagały skomplikowanej logistyki – w tym użycia dźwigu i specjalnych skrzyń transportowych dla górnych partii okien.
Intensywne doświetlenie dzięki odnowionym, istniejącym oknom z nowoczesnym szkleniem – połączenie historycznych ram i współczesnej technologii termoizolacyjnej z ramką dystansową Swisspacer w obrzeżu szklenia. ©Swisspacer
Szyba zespolona osiąga współczynnik przenikania ciepła Ug na poziomie 1,4 W/m²K – jest to wartość optymalna zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym. W połączeniu z ramką dystansową Swisspacer Ultimate w obrębie krawędzi uzyskuje się wyjątkowo energooszczędną konstrukcję całego układu.
W projekcie takim jak Lavater, gdzie łączą się wymagania konserwatorskie i energetyczne, kluczowe było użycie ramki dystansowej gwarantującej wysoką wydajność technologiczną przy jednoczesnej powściągliwości estetycznej. Swisspacer Ultimate przekonał nas znakomitą wartością Psi, matowym, stonowanym wyglądem i dyskretną perforacją techniczną – wyjaśnia Dirk Obser, kierownik projektu w Holzmanufaktur Rottweil.
Nawet najmniejszy detal wpisuje się tu w całość koncepcji, która w wyjątkowy sposób łączy ochronę zabytków, zrównoważony rozwój i codzienną funkcjonalność.
Zakład stolarski Rottweil pokazuje, jak można przeprowadzić zaawansowaną renowację okien: odrestaurowane historyczne ramy łączą się z nowoczesnym szkleniem izolacyjnym wyposażonym w ramkę dystansową Swisspacer. Dzięki 17 kolorom i szerokiej gamie szerokości, Swisspacer idealnie sprawdza się w projektach, w których nowoczesna technologia termoizolacyjna musi dyskretnie harmonizować z historycznym wyglądem. ©Swisspacer
Dane projektu
- Klient: Miasto Zurych
- Architektura: neff neumann architekten ag, Zurich
- Renowacja okien i drewniane konstrukcje: Holzmanufaktur Rottweil GmbH
- Szkło: Planiclear & ECLAZ ONE
- Zarządzanie budową: Güntensperger Baumanagement, Zurich
- Inżynieria budowlana: Synaxis AG, Zurich / B3 Brühwiler AG, Winterthur
- Architektura krajobrazu: Müller Illien Landscape Architects, Zurich
- Ramy czasowe: 2022–2025
44-100, Gliwice
tel.: 
