Nowa ścieżka edukacyjna w Kampinoskim Parku. Wsparła ją Fundacja Grupy VKR

Kampinoski Park Narodowy otworzył 3,5-kilometrową ścieżkę edukacyjną na Polanie Jakubów w Izabelinie, dostosowaną do potrzeb osób poruszających się na wózkach oraz osób niewidomych i słabowidzących. Nosi ona nazwę „Szlakiem Łosia - Połączenie przyrody i ludzi” i powstała dzięki wsparciu Fundacji Pracowniczej Grupy VKR.

Fundacja działa przy grupie, do której należą VELUX i Altaterra, i finansuje projekty zgłaszane przez pracowników jej spółek. Wniosek o grant w wysokości 340 000 euro, czyli około 1,5 mln złotych, przygotował zespół pracowników obu firm. Otwarcie odbyło się 2 października, w 75. rocznicę powrotu łosi do Puszczy Kampinoskiej.

Co powstało na Polanie Jakubów?

Szlak łączy Centrum Edukacji przy dyrekcji Parku w Izabelinie z Leśnym Ogródkiem Botanicznym. Na trasie powstały: brama wejściowa z drewnianymi sylwetkami łosi naturalnej wielkości, ścieżka sensoryczna, wiata edukacyjno-rekreacyjna z zapleczem sanitarnym, przestrzeń do zabawy nawiązująca do zwierząt Puszczy, ogród sensoryczny, punkty „dotyk natury” oraz miejsce widokowe przy wydmie śródlądowej. Powstały także nowe oznakowanie, parking rowerowy oraz stacja naprawy rowerów.

Spacer bez barier

Szlak jest pierwszą w Kampinoskim Parku Narodowym trasą dostosowaną do potrzeb osób poruszających się na wózkach oraz osób niewidomych i słabowidzących. Trasa powstała w granicach parku narodowego, dlatego sposób wykonania nawierzchni musiał uwzględniać ochronę przyrody. Na odcinku leśnym o długości około 800 metrów ułożono ubitą mieszankę piasku i żwiru, tak by nie uszkodzić systemu korzeniowego drzew.

Wcześniej znaczną część terenu pokrywały wystające korzenie, które uniemożliwiały poruszanie się na wózku. Utwardzono także ścieżki na Polanie Jakubów oraz w Leśnym Ogródku Botanicznym, a w miejscach większych nierówności terenu ułożono podesty umożliwiające przejazd. W Leśnym Ogródku Botanicznym stanęło osiem tablic z opisami w alfabecie Braille’a i kodami QR prowadzącymi do audiodeskrypcji.

Ma to znaczenie także ze względu na sąsiedztwo: w pobliskich Laskach działa największy w Polsce ośrodek szkolno-wychowawczy dla dzieci niewidomych. Dotąd osoby z dysfunkcją wzroku mogły poznawać tę część Puszczy wyłącznie w towarzystwie przewodnika.

Edukacja przyrodnicza jest jednym z ustawowych zadań parku narodowego, a nie dodatkiem do turystyki. Zależało nam, żeby z tej trasy mógł skorzystać każdy, bo dostępność przyrody nie powinna być przywilejem. Na inwestycję tej skali nie mielibyśmy w najbliższych latach własnych środków, a powstała w całości dzięki prywatnemu finansowaniu – mówi Anna Wilińska, Dyrektor Kampinoskiego Parku Narodowego.

Dlaczego łoś?

Łoś jest symbolem Kampinoskiego Parku Narodowego, ale jego obecność w Puszczy nie jest oczywista. Gatunek został tu wytępiony na przełomie XVIII i XIX wieku, a po drugiej wojnie światowej w całej Polsce przetrwała zaledwie garstka zwierząt na bagnach biebrzańskich. Powrót łosia jest efektem świadomej reintrodukcji: 11 sierpnia 1951 roku do zagrody między Sierakowem a Pociechą, nazwanej przez okolicznych mieszkańców „Łosiówką”, trafiło pięć zwierząt sprowadzonych z Białorusi: byki Kampinos i Kamil oraz klępy Kama, Kalia i Kalina.

Gdy w styczniu 1959 roku powstał Kampinoski Park Narodowy, żyło w nim już 38 łosi. Dziś populacja Parku, licząca około 350 osobników, jest stabilna. Szlak prowadzi przez kolejne przystanki, które opowiadają o gatunkach występujących w Puszczy. Rośnie tu 55 gatunków drzew i 50 gatunków krzewów. Centrum Edukacji jest natomiast miejscem licznych zajęć i spotkań, w których uczestniczą m.in. grupy szkolne oraz osoby z niepełnosprawnościami. 

Drewno, kamień, kora i ścinki po wiatach

Inwestycję zaplanowano tak, by ograniczyć ilość odpadów powstających przy budowie. Wszystkie elementy małej architektury i wiaty wykonano z materiałów naturalnych: drewna świerkowego i dębowego. Na ścieżce sensorycznej wykorzystano dodatkowo kamienie i korę, a część jej elementów powstała ze ścinek pozostałych po budowie wiat. To, co w typowej inwestycji trafiłoby na wysypisko, stało się fragmentem, którego dotykają odwiedzający.

Budowę sfinansowała Fundacja Pracownicza Grupy VKR z grantu w wysokości 340 000 euro, czyli około 1,5 mln złotych. Fundacja działa przy grupie, do której należą VELUX i Altaterra, i finansuje projekty zgłaszane przez pracowników jej spółek. Park nie poniósł kosztów budowy i będzie utrzymywał trasę z własnych środków.

W zabieganym świecie łatwo zapomnieć, jak ważne są ruch, odpoczynek, światło dzienne i świeże powietrze. Dlatego jako Fundacja Pracownicza Grupy VKR wspieramy projekty, które tworzą zielone, bezpieczne i dostępne dla wszystkich przestrzenie. Nowa ścieżka „Szlakiem Łosia” to przykład inicjatywy, która łączy ochronę przyrody z troską o ludzi, umożliwiając aktywne spędzanie czasu, poznawanie lokalnego środowiska i korzystanie z uroków parku. Wierzymy, że takie projekty wzmacniają lokalne społeczności i pomagają budować zdrowszą przyszłość dla nas wszystkich – mówi Robert Purol, członek zarządu Fundacji Pracowniczej, dyrektor generalny fabryk VELUX w Gnieźnie.

Od wniosku do otwarcia

Wniosek grantowy przygotował wolontariacki zespół pracowników Altaterra, część grupy VELUX, której biuro znajduje się 26 kilometrów od Polany Jakubów. Od złożenia wniosku w 2023 roku do otwarcia w październiku 2026 roku minęły trzy lata. W tym czasie przygotowano dokumentację, uzyskano niezbędne pozwolenia i przeprowadzono budowę.

Cieszę się, że po trzech latach od przyznania grantu możemy świętować zakończenie projektu i zobaczyć jego efekty w terenie. To szczególnie satysfakcjonujące obserwować, jak inicjatywa, która zaczęła się od pomysłu i wniosku grantowego, przełożyła się na realne rozwiązania dostępne dziś dla odwiedzających Kampinoski Park Narodowy. W maju nasi pracownicy połączyli siły z koleżankami i kolegami z VELUX, angażując się bezpośrednio w prace na rzecz tego miejsca, m.in. poprzez usuwanie gatunków inwazyjnych. Dla wielu z nich jest ono czymś więcej niż lokalizacją projektu. Niektórzy mieszkają w okolicy, inni regularnie odwiedzają park z rodzinami i przyjaciółmi. To sprawia, że efekty tej inicjatywy mają dla nas również osobisty wymiar – stwierdza Krzysztof Dudek, CEO Altaterra.