Szkło we współczesnej architekturze jest elementem, który nie tylkozapewnia właściwe doświetlenie pomieszczeń, ale jest również elementemkształtującym zarówno wnętrze, jak i bryłę, znajdując odzwierciedlenie wzewnętrznych powłokach budynku. Fasadowe ściany osłonowe to szeregrozwiązań technicznych i sposobów mechanicznego mocowania za pomocąspecjalnych łączników. Jednym z najbardziej rozpowszechnionychsystemów przelotowego mocowania punktowego jest system Spider (zwanypopularnie pająkiem), zbudowany z korpusu jedno, dwu, trój lub cztero-ramiennego, oraz złączy śrubowych – tzw. rotul. Łączniki te nie sąobjęte europejską normą wyrobu czy też wytycznymi do europejskichAprobat Technicznych – co więc powinni wiedzieć Producenci, Wykonawcyrobót budowlanych czy inni potencjalni nabywcy?W ostatnich latach polski system techniczno-prawny dostosowywał siędo przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej na mocy Dyrektywy89/106/EWG ze zmianami 93/68/EEC z dnia 22 lipca 1993 r. UniaEuropejska, jako jeden z głównych celów, wyznaczyła sobie utworzeniejednolitego rynku oraz wyeliminowanie wszystkich ograniczeń w handlu,między innymi ograniczeń prawnych, wynikających z różnorodnościprzepisów krajowych państw członkowskich UE. Wejście Polski do UEwymusiło duże zmiany, a okres przejściowy, pozwalający producentomimplementować zalecenia UE, zakończył się wraz z rokiem 2009. Warto więcwiedzieć, jakie systemy i mocowania są sprzedawane legalnie, a z jakiegozakupu lepiej zrezygnować? Przede wszystkim łącznik typu Spider, jak i każdy innyprodukt na rynku budowlanym, winien spełniać wymogi bezpieczeństwa, co –ujmując rzecz w dużym uproszczeniu – sprowadza się do oznakowania CE lubB. Wspomniane oznakowanie produkt otrzymuje przy wprowadzaniu wyrobu narynek – zgodnie z art. 5 Ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. 2004 nr92 poz. 881), który przewiduje dwa systemy wprowadzania wyrobówbudowlanych do obrotu na terenie Polski: system europejski, wtedystosuje się oznaczenie CE, oraz system krajowy, który polega naoznaczaniu materiałów budowlanych tzw. znakiem budowlanym, czylicharakterystyczną, stylizowaną na kwadrat, literą „B”.Oznaczenie CE jest dowodem, że dokonano oceny zgodności produktu np.z normą zharmonizowaną albo europejską aprobatą techniczną, bądź krajowąspecyfikacją techniczną państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Niejest możliwe oznakowanie łączników Spider systemem europejskim zewzględu na brak dokumentu odniesienia – pozostaje więc oznakowanie materiału budowlanego znakiem budowlanym „B”, które jestdopuszczalne, jeśli wprowadzający do obrotu w Polsce dokonał ocenyzgodności, czyli przeszedł przez swoistą procedurę legalizacyjną iwydał krajową deklarację zgodności z Aprobatą Techniczną. Aprobatytakiej udziela się odpłatnie – na koszt wnioskodawcy – i na ściśleokreślony czas – na podstawie oceny właściwości użytkowych iprzewidywanej trwałości należycie zidentyfikowanego wyrobu budowlanego,potwierdzonych, w zależności od potrzeb, badaniami, obliczeniami,oględzinami, opiniami ekspertów i innymi dokumentami, z zastosowaniemprzepisów szczególnych, w tym techniczno-budowlanych i Polskich Normwyrobów (np. Aprobata Techniczna AT-15-7972/2009 „łączniki systemuSpider F do punktowego mocowania szkła – wydana przez ITB).Tak zwana ocena zgodności obejmuje właściwości użytkowe wyrobubudowlanego odpowiednio do jego przeznaczenia, mające wpływ naspełnienie przez obiekt budowlany tzw. wymagań podstawowych. Zgodnie zRozp. Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004r. wyróżnia się 6rodzajów systemów oceny zgodności wyrobów budowlanych różniących sięstopniem zaangażowania producenta i jednostek notyfikowanych wwykonywaniu poszczególnych elementów procedury oceny zgodności wyrobu zustaleniami technicznymi. Właściwą formę oceny zgodności określaćpowinna specyfikacja techniczna wyrobu (Norma Polska lub AprobataTechniczna). Zakładowa kontrola produkcji jest podstawowym elementemwszystkich systemów oceny. Certyfikowany System ZKP prawnie umożliwiawystawienie wspomnianej już w tekście Krajowej Deklaracji Zgodności.Szczególnie należy uważać na błędną interpretację tzw. „dopuszczeniajednostkowego zastosowania”, bowiem dość powszechną praktyką jeststosowanie przez Producentów (także Wykonawców ) na wielu budowachproduktu seryjnego, jako produktu, o którym mowa w Ustawie z dnia 16kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881 z późniejszymizmianami). Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy, dopuszczone do jednostkowegozastosowania w obiekcie budowlanym są wyroby budowlane wykonane wedługindywidualnej dokumentacji technicznej, sporządzonej przez projektanta(konkretnego) obiektu lub z nim uzgodnionej, dla których producentwydał oświadczenie, że zapewniono zgodność wyrobu budowlanego z tądokumentacją oraz z przepisami. Jednak, co istotne, chodzi tu omateriały budowlane wyprodukowane specjalnie na potrzeby konkretnegoobiektu. Problem właściwych dokumentów i oznakowania dla systemów mocowaniapunktowego w Polsce ma znaczenie nie tylko dla podmiotu wprowadzającegodo obrotu. Zgodnie z ustawą Prawa Budowlanego „kto wprowadza do obrotulub przy wykonywaniu robót budowlanych stosuje wyroby budowlaneniedopuszczone do obrotu w budownictwie, naruszając przepisy art. 10podlega karze grzywny do 100 000 zł”. Grzywnie tej samej wysokościpodlega ten, „kto umieszcza oznakowanie CE na wyrobie, który nie spełniazasadniczych wymagań albo dla którego producent lub jego upoważnionyprzedstawiciel nie wystawił deklaracji zgodności” lub „kto umieszcza nawyrobie znak podobny do oznakowania CE, mogący wprowadzić w błądnabywcę i użytkownika tego wyrobu”.Dokumentacja łączników typu Spider nie jest, jakby się mogło wydawać,problemem tylko Producenta czy wprowadzającego do obrotu, ma ona takiesamo znaczenie dla Kierownika budowy, Wykonawcy robót budowlanych czyInwestora, warto więc dokładnie wiedzieć i sprawdzić jaki produktzamiarzamy zastosować.
autor tekstu: Joanna Kamuda CDA Sp. z o.o.
