Brama (inaczej wrota) to główne wejście lub wjazd na teren zamknięty, otwór, najczęściej zamykany, umieszczony w określonej budowli (ogrodzeniu, murze, budynku) ujęty w obudowę konstrukcyjno-architektoniczną – tak brzmi definicja bramy, słowem wstępu.
Ze względu na funkcję można rozróżnić następujące bramy:
» Warowne – jako element stałych umocnień obronnych, fortyfikacji (np. zamku, twierdzy, murów obronnych). Były stosowane od starożytności do XIX wieku (w twierdzach). Zwykle miały formę warownej baszty o przejściu chronionym broną i zwodzonym mostem, czasem z samborzem. Bramy dodatkowo były chronione przedbramiem, z którego wykształcił się barbakan.
» Wogrodzeniu – stanowiące wjazd na teren fabryki, pałacu, ogrodu, parku itp. Poczynając od okresu baroku, bramy w ogrodzeniach stały się ważnym składnikiem kompozycji pałacowo-ogrodowych.
» Triumfalne – wznoszono je od XVI wieku na wzór starożytnych rzymskich łuków triumfalnych – zwłaszcza w okresie baroku.
Od starożytności brama była ważnym elementem umocnień. Jako najsłabsza część murów obronnych była dodatkowo zabezpieczana. Szczególnie w średniowiecznych zamkach towarzyszyły jej takie elementy ochronne, między innymi most zwodzony nad fosą, brona, samborza, strzelnice i inne. Dostęp był dodatkowo ograniczany poprzedzającym bramę dziełem obronnym, przedbramiem, następnie barbakanem. Bramy w architekturze militarnej miały znaczne rozmiary.
Bramy zamykały także dostęp do podwórzy, pałaców i kamienic. Nie musiały pełnić funkcji obronnej, ale chroniły przed dostępem niepowołanych osób. Obok bram pełnych używano także ażurowych, np. z kutego metalu, niekiedy o dużej wartości artystycznej (zwłaszcza bramy barokowe). Niekiedy brama wyznacza granice posiadłości jako rodzaj znaku, nie jest połączona z ogrodzeniem i nie służy jako fizyczna bariera uniemożliwiająca dostęp. Brama może mieć także znaczenie czysto symboliczne; otwarte bramy triumfalne budowano począwszy od renesansu (XVI wiek). Wzorowane były na znanej z architektury starożytnego Rzymu łuków triumfalnych.
Bramy – wybrane ciekawostki
W którym mieście stoi Porta Nigra, zabytkowa brama z czasów rzymskich?
Porta Nigra (z łac. Czarna Brama) to zachowana z czasów rzymskich zabytkowa brama miejska w Trewirze w Niemczech (dawniej Augusta Trevorum w prowincji Germania Dolna). Jest to fragment fortyfikacji miejskich, które są najstarszą rzymską budowlą obronną na terenie Niemiec i największą bramą miejską po północnej stronie Alp. Została wzniesiona między 180 a 200 r. n.e. i jest wpisana na listę UNESCO.
Gdzie znajdziesz Bramę Rybę?
Brama Ryba, Brama Trzeciego Tysiąclecia – rzeźba w formie bramy, znajdująca się na Polach Lednickich, nad jeziorem Lednickim. Przejście pod bramą jest integralną częścią spotkań Lednickich, największego w Polsce corocznego spotkania młodzieży katolickiej.
Gotycka Brama Żeglarska z XIV w. to jeden z symboli którego polskiego miasta?
Brama Żeglarska w Toruniu to jedna z trzech bram średniowiecznego Torunia jakie przetrwały w murach miejskich do dnia dzisiejszego. Budowę bramy ukończono w połowie XIV w. Początkowo były to najważniejsze ze wszystkich wrót miasta. To tu rozpoczynała się słynna toruńska Via Regia (Droga Królewska). Przed Bramą Żeglarską burmistrzowie i rada miejska witali królów i najznakomitszych gości.
Jaką pierwotną nazwę nosiła Brama Brandenburska?
Budowana po wojnie siedmioletniej, w czasach umacniania się Królestwa Prus. W 1793 roku została wzbogacona kwadrygą, którą powoziła naga wówczas Wiktoria, bogini zwycięstwa uwieńczona dębowymi liśćmi. Pomalowana na biało budowla została wtedy nazwana Bramą Pokoju. Brama Brandenburska ma wysokość 26 m, szerokość 65,5 m i głębokość na 11 m. Zbudowano ją w stylu wczesnoklasycystycznym.
Gdzie znajduje się słynna Lwia Brama albo Brama Lwic?
Lwia Brama albo Brama Lwic (błędnie Brama Lwów) – główna brama cytadeli mykeńskiej, znajdująca się w północno-zachodniej części murów obronnych. Wiodła do niej droga po rampie obudowanej murami ciosowymi. Obramowanie Lwiej Bramy tworzą dwa pionowo ustawione bloki kamienne, nachylone lekko ku środkowi.
źródła: wikipedia.org; globalquiz.org; archirama.muratorplus.pl
