W bieżącym roku rozpoczęło się pełne obowiązywanie Mechanizmu Dostosowywania Cen na Granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM), który zmienia reguły handlu międzynarodowego poprzez włączenie śladu węglowego importowanych towarów obok ich ceny netto.
Mechanizm CBAM, który przeszedł fazę testową w poprzednich latach, od 1 stycznia 2026 r. wymusza, aby importowane towary objęte systemem – takie jak żelazo i stal, aluminium, cement, nawozy, wodór czy energia elektryczna – miały uwzględnione koszty emisji CO₂ na granicy Unii Europejskiej. W praktyce importujący muszą od teraz wykazać i rozliczyć emisje związane z produkcją tych towarów, aby wyrównać koszty klimatyczne z tymi ponoszonymi przez producentów działających w UE.
CBAM nie jest cłem, lecz mechanizmem mającym przeciwdziałać tzw. carbon leakage – sytuacji, w której emisje są przenoszone poza UE w wyniku importu tanich, wysokoemisyjnych produktów. Wymóg ten ma chronić konkurencyjność europejskiej gospodarki oraz wspierać globalne działania na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Kluczowe zmiany i zasady obowiązujące od 2026 r.
- CBAM obejmuje import towarów objętych unijnym systemem handlu emisjami EU ETS – takich jak stal, aluminium, cement, nawozy, energia elektryczna czy wodór.
- Import towarów objętych CBAM możliwy jest wyłącznie dla firm posiadających status Upoważnionego Deklaranta CBAM, co jest teraz obowiązkiem przy odprawie celnej.
- W ramach pakietu „Omnibus” wprowadzono nowy próg de minimis – importerzy, którzy rocznie wprowadzają do UE 50 ton lub mniej towarów objętych CBAM, są zwolnieni z obowiązków rozliczeniowych. Ta zmiana wyłącza z systemu większość mniejszych firm, jednocześnie utrzymując kontrolę nad prawie całością emisji związanej z importem.
- Choć mechanizm zaczyna obowiązywać teraz, sprzedaż i rozliczenie certyfikatów CBAM nastąpi dopiero w lutym 2027 r., dając przedsiębiorcom czas na przygotowanie środków finansowych.
Znaczenie dla biznesu i zmian rynkowych
Nowa rzeczywistość handlowa oznacza, że ślad węglowy produktu stał się kluczowym elementem kosztowym importu do UE. Towary produkowane przy wysokim zużyciu energii i dużych emisjach mogą stracić konkurencyjność cenową w stosunku do bardziej ekologicznych alternatyw. Dla importerów i eksporterów oznacza to konieczność inwestycji w pomiary, raportowanie i obliczenia emisji, a także dostosowanie łańcuchów dostaw do nowych wymogów.
Szczegółowy artykuł na temat CBAM 2026 można na: epd.org.pl/cbam
