Położone na południe od Krakowa Świątniki Górne, z których rozciąga się malownicza panorama na Tatry i Beskidy, to kolebka „wawelskich świątników”, do których należało obsługiwanie klucznicy wawelskiej i oprowadzanie zwiedzających po katedrze (wśród oprowadzanych byli np. król Stanisław August czy Cesarz Franciszek Józef I).
Od rusznicy do słynnej Szkoły
Ważnym momentem w dziejach Świątnik i pobliskich miejscowości tworzących "metalowe zagłębie" był przełom XVI i XVII wieku, kiedy nastąpił wyjątkowy rozwój przemysłu metalowego, a zwłaszcza zbrojowniczego. Pierwsze pracownie rusznikarskie powstały już za ostatnich Jagiellonów, a rzemiosła tego Świątniczan nauczyli Norymberszczanie, którzy zostali sprowadzeni przez Stefana Batorego. W XVIII wieku Świątniki przekwalifikowały się na płatnerstwo, pojawiło się około 50 warsztatów tego rzemiosła. Skala przemysłu dała impuls w 1888 r. do utworzenia w Świątnikach, najstarszej na ziemiach polskich, słynnej Szkoły Ślusarskiej.
Od rozbiorów do PRL-u
Po I rozbiorze Mistrzowie ze Świątnik wprowadzili produkcję zamków i kłódek, które sami rozwozili po krajach monarchii austro - węgierskiej, bo przepisy celne wydane przez urzędników carskich nie pozwalały im na wstęp na teren centralnej Polski. Piękną analogię można odnaleźć w historii Ryszarda Gubały, którego Ojciec w czasach PRL-u, w walizce i pociągiem woził produkowane przez siebie kłódki do Gorzowa Wielkopolskiego. (przeczytaj wywiad) Do 1997 r. (roku nadania praw miejskich) Świątniki były niezwykle specyficzną wsią. Od wieków mieszkańcy nie utrzymywali się z rolnictwa, lecz głównie z rzemiosła i handlu artykułami metalowymi. Nie zmienił tego również PRL, w którym rzemieślnicy traktowani byli jak wrogowie systemu. W latach 1969-70 ok. 100 producentów trafiło przed prokuratorów i do więzień. Tradycja przetrwała i dziś nowe pokolenie nadaje jej nowoczesny wymiar. Region powiększył się o Rzeszotary, Siepraw, Wrząsowice, Ochojno, Janowice, Olszowice czy Konary.
Jeśli chodzi o ściśle metalową branżę to w Wrząsowicach jednym ze znanych producentów był mój ojciec Stanisław Kaszowski, który razem z mamą Marią zaczęli produkcję zamków po 1977 r. Był bardzo dobrym narzędziowcem. W tej chwili nastąpiły niesamowite zmiany. Bardzo dużo firm znikło z tego rynku. Kto nie był w stanie zainwestować, zmodernizować się i w jakiś sposób unowocześnić produkcji, musiał z tego rynku odpaść. Wzwiązku z tym prawdziwe rzemiosło można policzyć na palcach jednej ręki. A byli to nie tylko rzemieślnicy, to byli artyści. Jak się popatrzy na niektórearcydzieła to widać, że wkładali w to swoją duszę, umieli przekuć to żelazo. W tej chwili niestety ten artyzm odchodzi, przychodzą teraz inne sprawy, jak na przykład wartość techniczna i ekonomiczna, czyli "jak pokonasz cenę Chińczyka, to się utrzymasz". Smutne jest, że komercja niszczy artyzm. Ja działam jako Bolo od 1987 r. i zawsze starałem się, żeby moje wyroby oprócz tego, aby były tanie, ważne aby były do tego ładne - mówi właściciel firmy Bolo - Władysław Kaszowski.
Prof. Wiktor Zin powiedział kiedyś: "Świątniki Górne są jednym z nielicznych w Polsce skupisk osadniczych, wktórych historia tak mocno i wyraźnie splata się z teraźniejszością".
Warto oddać honor i wymienić firmy, które przetrwały do dziś. Poniżej przegląd metalowego dorobku tak bogatego w historię „małego” regionu. To tylko część firm i dzielnych ludzi, którzy pokazują, że „bycie na swoim” uczy honoru i uczciwości, wyrabia charakter i daje prawdziwąsatysfakcję.
| Firma | Opis firmy | Wybrany produkt |
 Metal-Bud |
Firma Metal-Bud znana jest już od 1965 roku. Początek to różnorakie artykuły budowlane. Dziś to szeroka produkcja klamek i akcesoriów drzwiowych. |
 Klamki Drzwiowe z kolekcji ALX-2Cała oferta |
 ROBSON |
Firma zajmuje sie produkcja pochwytów, uchwytów drzwiowych do stolarkialuminiowej, drewnianej, PCV. W naszej ofercie znajduje sie 7standardowych pochwytów.Wykonujemy także nietypowe pochwyty nazamówienie. |  Cała oferta |
 Metalplast Siepraw |
Dzieje firmy sięgają roku 1988 na początku niewielki zakładprodukcyjny, obecnie przekształcony w dużą firmę handlową działająca naterenie całego kraju i nie tylko. |
 Wkładka ASIX plus klasy 5 (C)Cała oferta |
 JANIA |
Firma powstała w 1979 roku. W ofercie firmy, w dziedzinie samych tylko zamkówdrzwiowych, aktualnie kilkadziesiąt różnego rodzaju produktów. |
|
 Kowal Sp. J. |
W 1973 roku produkcją kłódek rozpoczęła działalność na rynku okuć budowlanych i zabezpieczeń drzwiowych. Obecna specjalizacja to zamki nawierzchniowe oraz zasuwki uniwersalne w trzech rozmiarach, a także wrzeciądze, kontrygle i zatrzaski. |
 Zamek Hakowy H40 |
 Biegun 2 |
Tradycje produkcyjnewyrobówmetalowych dla budownictwa sięgają 1978 r. Dziś główną grupą produktów są klamki okienne. |
Klamka okienna tworzywowa |
 FPHUinż. Władysław Kaszowski |
Firma powstała w 1987 roku od początku działalności zajmuje się produkcją wyrobów metalowych. Cały czas poszukuje nowych asortymentów do produkcji starając się pozyskać nowych klientów jednocześnie dbając by dotychczasowi odbiorcy byli zawsze zadowoleni ze współpracy. |
 Klamki z tarczkami okrągłymi |
| Galasmet |
Firma została założona w 1952 r. przez MarianaGalasa, a od roku 1977 prowadzona jest przez jego syna, Witolda Galasa.Produkuje szeroką gamę drobnych wyrobów: haczyki okienne, zakrętkiwiedeńskie i szwedzkie, haczyki oczkowe i huśtawkowe, kątowniki orazwieszaki. |
|
 GAMAR |
Firma Gamar w obecnej formie istnieje na rynku od roku 1980. Specjalizuje się w produkcji wysokiej jakości okuć budowlanych i stanowi powszechnie rozpoznawalną markę. W naszej ofercie znajdują się między innymi atestowane klamki o podwyższonym bezpieczeństwie, okucia okiennicowe oraz klamki aluminiowe. |
 Atestowana klamka ARES WT1-B |
 KAPRYS-MET |
Początki firmy Kaprys-Met sięgają roku1990. Obecnie jest przedstawicielem największych polskich producentów zbranży okuć budowlanych. W 1993 roku został otwarty oddział w Jaśle.Firma poszukuje ciągle nowych partnerów na rynku krajowym orazzagranicznym. W swojej ofercie posiada szeroki wybór okuć budowlanych,akcesoriów meblowych oraz narzędzi. |
 Klamka drzwiowa HOPPE |
 IRMA Sp.J |
Firma IR-MA została założona w 1967r. i do roku 1991 zajmowała sięwyłącznie produkcją kłódek, zamków, karniszy. Obecnie firma toproducent galanterii metalowej, importer narzędzi i okuć orazdystrybutor ponad 7,500 artykułów. |
 Skrzynka na listy XL |
| WRO-MET |
Korzenie działalności sięgają roku 1980. Dziś firma produkuje narzędzia i okucia budowlane. |
|
 HANDMET |
Firma HANDMET znana jest już od 20 lat. na Początku zajmowała się wyłącznie produkcją. Aktualnie koncentruje się na dystrybucji importowanych klamek drzwiowych w dziedzinie których oferowanych jest ok. 100 różnych wzorów. |
|
 MAŁ-MET |
Oferta to: zamki, zawiasy stalowe i mosiężne (ponad 20rodzajów) klamki aluminiowe, antaby, podpórki drzwiowe i garażowe,podpórki pod półki, podkładki, zasuwy, łączniki budowlane stałe i regulowane, naciągi i łączniki ogrodzeniowe. |
 |
 Met-Gal |
Firma Met-Gal działa od 1990 roku prowadzi sprzedaż i produkcję akcesoriów budowlanych i meblowych. |
|
 EXPRES |
Firma Expres założona w 1978 roku. Od 1982 rokuprodukcja obejmuje wyłącznie klucze. W asortymencie jest kilkatysięcy rodzajów kluczy. Oferuje również różne akcesoriado kluczy, takie jak kółka czy plastikowe nakładki. Kliencipochodzą z różnych krajów Europy, m. in. Z Austrii, Czech oraz Słowacji. |
 |
 BUK |
Firma BUK powstała w 1990r. Jest firmą handlową gwarantująca szeroka ofertę okuć. |
|
 FPH "Damech" s.c. |
Początki firmy sięgają lat 50-tych, kiedy na terenie mikroregionu zaczęło rozwijać się rzemiosło metalowe. Od 1980 roku rozpoczęła się produkcja skrzynek na listy i od tego czasu są one głównym produktem. |
 Skrzynka na listy |
| F.P.U.H Stanisław Michalik | www.michalikmetal.pl | |
 GMBMocne Wkładki |
Dystrybutor wysokiej jakości okuć zabezpieczających. Wofercie firmy znajdą Państwo wysokiej jakości wkładki drzwiowe, wkładkidrzwiowe kodowane komputerowo, wkładki okrągłe oraz takie akcesoria jak np.klucze surowe. Produkty marki GMB posiadają certyfikat jakości ISO 9001. Prawdopodobnie najlepszystosunek ceny do jakości proponowanych wyrobów. |
 Wkładka Mosiądz Satyna |
 F.P.H. MET-PLAST |
Firma istniej od 40 lat, oferuje gałki i klamki drzwiowe oraz okienne, a także inne okucia budowlane. |
