Odczyt A. Zegelaara, dyrektora Zrzeszenia Przemysłu Tworzyw Sztucznych

Odczyt A. Zegelaara, dyrektora Zrzeszenia Przemysłu Tworzyw Sztucznych, Leidschendam/ Holandia z okazji konferencji prasowej GEALAN 2005 w Monachium:

Szanowne Panie, szanowni Panowie,

Mam zaszczyt przekazać w imieniu VKG firmie GEALAN gratulacje z okazji 25-letniego jubileuszu stosowania kolorowych profili acrylcolor do ram z tworzywa sztucznego. Jako dyrektor holenderskiego zrzeszenia branżowego VKG chciałbym ponadto podziękować firmie GEALAN za zaproszenie do udziału w tej uroczystej konferencji prasowej. Od kilku lat GEALAN jest aktywnym członkiem naszego zrzeszenia. Swoim członkostwem GEALAN wnosi wkład się do wspólnych starań przedstawicieli przemysłu o zwiększenie udziału ram plastikowych na rynku holenderskim poprzez udoskonalenie ich jakości i innowacje.

Przed 25 laty GEALAN po raz pierwszy zastosował szkło akrylowe przy produkcji profili ram plastikowych. Ponadto minęło dokładnie 25 lat, od kiedy założono holenderskie Zrzeszenie Producentów Elementów z Tworzyw Sztucznych, dzisiaj bardziej znane pod nazwą VKG. W tym roku zatem świętujemy oba te jubileusze. Jednak punktów stycznych między GEALAN a VKG jest więcej. Działania innowacyjne firmy GEALAN doprowadziły do rozwoju acrylcoloru i jego zastosowania w profilach ramowych a tym samym do wielu pozytywów.

Zastosowanie koloruZastosowanie koloru w oknach i drzwiach z tworzywa sztucznego przełamało niechęć do tych produktów w Holandii. Kraj uchodzący za postępowy okazał się dość konserwatywny i nieufny, w kwestii stosowania okien plastikowych. Tworzywo sztuczne zastosowano po raz pierwszy w bardzo niewielkich ilościach w latach 60-tych. Ramy były sprowadzane z Niemiec i były dostępne tylko w jednym kolorze, mianowicie w białym. Białe ramy PCV odniosły sukces w Holandii głównie ze względu na przystępną cenę, a nie z powodu walorów estetycznych. W tradycyjnym budownictwie holenderskim rama okienna w połączeniu z kolorem zajmuje ważną pozycję. Holenderska rama okienna jest odbiciem kultury otwartości i tolerancji, z której Holendrzy znani są poza jej granicami, lub może powinienem powiedzieć, znani byli.

Owa otwarta kultura przyczyniła się do tego, że holenderskie ramy okienne są duże i duże są powierzchnie szklane. Rzadko spotyka się rolety i żaluzje. Kiedy wieczorem spaceruje się po ulicach w Holandii, rzuca się w oczy, że zasłony nie są zaciągnięte i nie ma zamkniętych okiennic. Można całkiem zwyczajnie zajrzeć do środka. Ogromna różnica w krajach ościennych, jeśli chodzi o ramy, polega na tym, że okna w Holandii często otwierają się na zewnątrz. Dlatego potrzebny jest specjalny profil, odpowiadający życzeniu, by okna i drzwi można było otwierać na zewnątrz. Specjalny jest również proces kształtowania profili okiennych. Przytoczę tylko jeden przykład: rama holenderska posiada często skośne słupki i belki, aby sprawiały wrażenie węższej. Całość holenderskiego okna dopełnia pionowa, przesunięta linia szkła między oknem dolnym a górnym.

Holenderska metoda budowy Nie tylko ramy różnią się od tych spotykanych u naszych sąsiadów, jako holenderską specyfikę nazywać można też tradycyjną metodę budowy, stosowaną jeszcze w wielkim stylu. Istotę tych różnić uwidacznia prosty przykład. W Niemczech stawia się mur i pozostawia w nim otwór. W ten otwór wsadza się ramę. W holenderskim budownictwie mieszkaniowym pracuje się inaczej. Najpierw ustawia się ramę we właściwej pozycji i wokół niej buduje się mur. Łatwo więc można sobie wyobrazić, że wymiana i montaż ram w Holandii wymaga szczególnej uwagi i wiedzy eksperckiej i co trochę przyprawia producentów okien o ból głowy.

Dzięki innowacjom dla wszystkich tych aspektów znaleziono w ostatnich latach rozwiązana. Był jednak pewien aspekt, który nie został jeszcze rozwiązany a mianowicie niezawodnego barwienia ramy plastikowej. Dlaczego właśnie ten aspekt jest tak ważny dla rynku holenderskiego?

Znaczenie kolorów w Holandii W Holandii tworzywo sztuczne bardzo mocno jest reprezentowane głównie na rynku wtórnym. W latach 70-tych w dużych miastach holenderskich wykonano wiele prac renowacyjnych z szerokimi profilami plastikowymi w podstawowym kolorze białym, podczas gdy pierwotnie ramy utrzymane były często w kolorze zielonym, kremowym, granatowym lub czerwonym. W porównaniu z wcześniejszą sytuacją powstały duże różnice odnośnie wyglądu zewnętrznego. To sprawiło, że ramy plastikowe zyskały w Holandii złą sławę, przez co rynek cierpi jeszcze do dzisiaj. O oknach plastikowych mówiło się i czasem mówi jeszcze teraz, że są zawsze białe, ordynarne i brzydkie. Nie na darmo holenderskie porzekadło mówi, że dobra opinia chodzi piechotą a zła jeździ konno. Dlatego niezwykle ważne jest, że znaleziono rozwiązanie nie tylko dla wcześniej wymienionych aspektów, ale także dla aspektu koloru. Barwione profile tworzą, biorąc pod uwagę starą sytuację odnośnie kształtowania profilu, detali i koloru, alternatywę dla ram tradycyjnych. Przepisy holenderskie nakazują składanie wniosku o zezwolenie na budowę, jeśli przy wymianie ram nie zostaje zachowany istniejący wygląd, detale i kształt profilu. Jeśli stary układ odnośnie walorów estetycznych pozostaje nietknięty, zezwolenie na budowę nie jest konieczne. Praktyka pokazuje, że często może to prowadzić do niepożądanych kłopotów. Dlatego inwestor woli raczej wybrać inny materiał na ramę niż składać wniosek o zezwolenie na budowę. Co z tego wynika: poprzez dodanie obszernej palety kolorów do istniejących możliwości plastiku można przy okazji wymiany podejść z respektem do starego istniejącego układu i zezwolenie na budowę przy wymianie ram często nie jest już potrzebna.

Holenderski rynek okienny Holandia – patrząc na resztę Europy – jest małym krajem. Udział tworzyw sztucznych w holenderskim budownictwie też jest mały. Udział tworzyw sztucznych w rynku w stosunku do metalu i drewna wynosi tylko jakieś 26%. Największa część znajduje się na rynku renowacji. Dobra wiadomość głosi jednak, iż oczekuje się, że udział ten mocno zwiększy się w nadchodzącym dziesięcioleciu. Za sprawą gorącej dyskusji ekonomistów o nielegalnym drewnie sprowadzanym z lasów tropikalnych tworzywo sztuczne zyskuje coraz więcej zwolenników. Intensywna kampania PR, prowadząca przez przemysł od dwóch lat, sprawia, że tworzywo sztuczne także w Holandii postrzegane jest jako poważna alternatywa dla metalu i drewna. Proste, ale trafne slogany, jak na przykład: drewno butwieje! Sprawiły, że tworzywo sztuczne mocniej przyciągnęło uwagę profesjonalistów na rynku.

Po czasie kiepskiej koniunktury zarysowuje się ostrożna poprawa kondycji holenderskiej gospodarki, z niewielkim wzrostem 1,7% w drugim kwartale 2005 roku. Uzyskanie wzrostu gospodarczego należy przypisać głównie branżom budownictwa, transportu i komunikacji.

Po raczej zniżkowej fazie zarówno budownictwo mieszkaniowe, jak i użytkowe znów przybierają w 2005 roku na sile. W najbliższych latach oczekuje się w segmencie budownictwa mieszkaniowego wzrostu ok. 20% a w budownictwie użytkowym ok. 10%.

Zarówno w nowo stawianych budynkach, jak też przy okazji dużych remontów – co obejmuje również wymianę ram okiennych – w obu obszarach oczekiwany wzrost jest mniej więcej taki sam: w budownictwie mieszkaniowym rosną zarówno liczby nowych budynków, jak też renowacje o ok. 20%, a w budownictwie użytkowym zarówno liczba nowych inwestycji, jak też obiektów poddawanych generalnemu remontowi rosną o ok. 10%.

Ze wzrostu liczby udzielanych zezwoleń na budowę można wnioskować, że to głównie spółki budownictwa mieszkaniowego zadbają o wzrost w segmencie nowych inwestycji. Jako że spółki budownictwa mieszkaniowego od dawien dawna są tą grupą, która przydziela także projekty renowacji, będą ona grupą coraz potężniejszą.

Polityka ministerstwa budownictwa mieszkaniowego, porządku przestrzennego i środowiska naturalnego sprzyja wzrostowi. Zarówno w renowacji istniejących mieszkań, jak też w budowaniu nowych ukryte są ambitne cele, wzbudzające optymizm w holenderskiej branży budowlanej.

Holenderski sektor budowlany po latach, w których stagnacja gospodarcza zbierała swój haracz, stoi u progu nowego okresu wzrostu. Również sektor budowlany odczuł w ostatnich latach dotkliwe pogorszenie wizerunku wskutek afery z oszustwami w branży budowlanej.

Stąd też dla budownictwa nastał również nowy czas, charakteryzujący się innym układem między inwestorem, a wykonawcą, sektorem budowlanym, a gospodarką oraz między przedsiębiorstwami budowlanymi.

Branża budowlana jest branżą o specyficznej, niepowtarzalnej charakterystyce. Najbardziej znaczącym wyróżnikiem jest ogromna różnorodność partnerów rynkowych, zaangażowanych w projekt budowlanych, i to oni wszyscy, w mniejszym czy większym stopniu, wywierają wpływ na wybór materiałów i marek. Przez to procedura wyboru jest szczególnie mało przejrzysta i różna zależnie od grupy produktów i podbranży. Kolejna osobliwość budownictwa polega na fakcie, że holenderska branża budowlana składa się z ogromnej ilości różnych podbranży, z których każda ma własną strukturę, specyfikę i język.

Ponadto branża budowlana podlega niezbędnym przeobrażeniu. Obecnie trwa silne przejście od rynku stosunków handlowych do rynku ratio, przy czym wybór wspólnego realizowania projektów podejmowany jest na bazie wcześniejszych osiągnięć a nie na bazie tradycyjnych powiązań handlowych. Tradycyjne powiązania handlowe stawiane są przy tym w szczególnie krytycznym świetle, ponieważ obecnie pragnie się uniknąć jakiegokolwiek podejrzenia o powiązanie interesów i uzgadnianie cen. Wielu pracowników w dużych przedsiębiorstwach budowlanych musiało podpisać na polecenie swoich pracodawców kodeks etyczny. Stąd też dla wszystkich partnerów działających w budownictwie coraz ważniejsze stają się zadowolenie i wizerunek.

Holenderski rynek ram okiennych wygląda inaczej niż na przykład niemiecki. W Holandii w nowo budowanych mieszkaniach wciąż jeszcze dominuje drewno, mające udział w rynku 83%. Tworzywo sztuczne stosowane jest tylko w 11% nowych mieszkań. Od momentu wprowadzenia ramy plastikowe silniej są reprezentowane w segmencie remontowym i renowacyjnym budownictwa mieszkaniowego. W 2004 roku udział w tym rynku wyniósł 35%. W roku 2004 tworzywo sztuczne osiąga 8% udział w rynku nowo wznoszonych budynków użytkowych. W przypadku remontów budynków użytkowych w Holandii udział tworzywa sztucznego w rynku wynosi 14%. W całym rynku ram okiennych tworzywo sztuczne ma udział około 24%.

Ważną obserwacją w tym kontekście jest to, że udział danego materiału w rynku niekoniecznie musi świadczyć o atrakcyjności tego rynku. Tak na przykład drewno ma dużo większy udział w rynku niż tworzywo sztuczne, ale też jest dużo więcej producentów ram drewnianych niż producentów ram plastikowych. Nie mówiąc już o wielu przedsiębiorstwach, które same potrafią produkować ramy drewniane, co nie zdarza się w przypadku plastiku.

Chłonność rynku ram plastikowych wyniosła w roku 2004 400 milionów euro. Biorąc pod uwagę fakt, że w całej Europie przeciętny udział ram plastikowych w rynku wynosi 41,8%, a holenderskie budownictwo mieszkaniowe wedle oczekiwań przeżyje w najbliższych latach przyrost o 20%, udział tworzyw plastikowych w rynku holenderskim będzie w najbliższych latach wzrastał.

Kolor jako element dekoracyjny Kiedy zostałem poproszony przez GEALAN do wzięcia udziału w tym wydarzeniu, pod znakiem 25-lecia acrylcoloru, jako architekt pomyślałem od razu o znaczeniu koloru w sztuce holenderskiej. Holendrzy mają bogatą tradycję w stosowaniu kolorów. Są słynne przykłady, jak malarz Rembrandt, który uczynił sztukę łącząc kolor ze światłem. Innym przykładem jest oczywiście Vincent van Gogh, który używał koloru w niepowtarzalny sposób, aby uchwycić żądany nastrój. Mondriaan zyskał światową sławę dzięki abstrakcyjnemu przedstawieniu obrazu ulic Nowego Jorku w postaci barwnych płaszczyzn. Gerrit Rietveld zaprojektował krzesło, całkowicie zbudowane z barwnych powierzchni: „De roodblauwe stoel”. Przystał do grupy artystów pod nazwą „De Stijl”. Jednym z architektów, należących do tego nurtu, był Theo van Doesburg. Jego rozprawa w czasopiśmie „de STIJL“ z roku 1928 wciąż jeszcze jest źródłem inspiracji dla nowoczesnych architektów. Chciałbym na koniec podzielić się z Państwem kilkoma spisanymi przez niego regułami.

Przedstawienie przestrzeni jest bez światła nie do pomyślenia. Światło i przestrzeń uzupełniają się wzajemnie. W architekturze światło jest elementem obrazowym a przy tym też najważniejszym. Jednak na tym jeszcze architektura się nie kończy. Doprowadzenie architektury do perfekcji możliwe jest tylko wtedy, gdy zobrazowane jest także światło. Zobrazowanie architektury jest nie do pomyślenia bez koloru. Kolor i światło uzupełniają się wzajemnie. Bez koloru architektura pozbawiona jest wyrazu i ślepa.

Dziękuję Państwu za uwagę.